|

Purtugal sta ku krizi, mas na rastoranti Tia Bé inda krizi ka txiga. Só pa nu ten un ideia, kel diâ ki nu fase es raportaji, staba algen na bixa ta spera mésa dizokupa pa es xinta pa es almusa.
Tia Bé é un nomi di mimu ki kunpanherus, patrixus i amigus ta txoma “Benilde Monteiro Macedo”, un kabuverdiana ki nâse riba txada Figera-das-Nás, konsedju di Santa Katrina — Santiagu — Kabu Verdi.
Inda na flor di si mosindadi, na un fésta di kasamentu, e konxe “Kabudensu” – Gaudêncio Tavares – natural di Tarafal di Santiagu ki, ben ser si maridu ti ki morti sipara-s.
E konxe “Kabudensu” na 1971, na un fésta di kasamentu, inda e teneba txaskan 13 anu na korpu. Es ranja ku kunpanheru i, “Kabudensu” manda un tiâ – del “Kabudensu” – bai pidi-l pa noiba. Noiba dadu, kasamentu setadu, diâ speradu. Mas, “Kabudensu” ki dja staba ku pasaji markadu pa Purtugal, 2 mes dispos ki e pidi noiba, e ranka pa Purtugal, ku distinu di imigranti. Karta ta bai, karta ta ben, sodadi ta djunta, amor ta perta, “Kabudensu” ka aguenta más ki 2 anu lonji si Benilde. Nton, na 1973 e bai di féria, e purbeta kasa ku si ménbra, é ben ku el dentu’l mo pa Purtugal. Es bai mora na Almada, na Kinta di Xegadinhu i, es trabadja – es tudu dos – na inpreza “Lisnave”.
Sima tudu mudjeris kabuverdianu, Tia Bé mustura si trabadju di linpeza na “Lisnave”, ku di pari, di kiria mininu i di toma kónta’l kasa. Sinku fidju e poi na txon, omesmu tenpu ki e ta djuguta djuntu ku tudu kolégas na “Lisnave”, pa si fidjus ka padise, pa si maridu ka ruedu. E trabadja, pa tudu, 25 anu na “Lisnave”. 7 anu na linpeza i kel-otus na rafetóriu. Ali e konxe un-munti di algen i e nganha spirensia na striba ku da algen kumida.
Nu entantu, na 1993 “Kabudensu” ben panha un “ulsura” na stômagu ki sipara-l di si Tia Bé pa nunka más.
Biúba, ku 5 anjus di Kristu na txon pa e kiria, más dos órfu ki el ku “Kabudensu” es ta kiriaba, más un armun di “Kabudensu” ki ta bebeba txeu i ki ta moraba ku el, Tia Bé prisizaba di milagri di Dios pa e rizistiba. Mas, dadu a amizadi ki tudu mundu tenba na el, kel diâ nsodadu, amigus longa-l mil i kuatusentus kontu ki es konsigi na piditóriu ki es fase pa djuda-l.
Ku morti di “Kabudensu”, trabadju na “Lisnave” bira ta konsumi Tia Bé tudu si tenpu, ka ta restaba el nada pa e tomaba kónta di si mosinhus na kasa. E rozolve nton na abri un rastoranti ku kel dinheru ki amigus djunta ki da-l. E pidi un anu di lisénsa sen vensimentu i e fase sósiu ku un primu di “Kabudensu”. Mas, kusa ka kore-l mutu sabi, pamodi si sósiu da-l banhada, ki po-l riba po di kama detadu 15 diâ, duenti, ta kuda kuse ki e ta fase. Ku sinku fidju pikinoti, más dos órfu e ta kiria, i inda ku un kunhadu mokeru pa e sustenta… ki bida é di-sel? El dja e pidiba un anu di lisensa sen vensimentu. Si uniku sorti, éra pamodi e ka ta pagaba rénda’l kása.

E bai ta kati-kati, si fidju más grandi studa, fase kursu di Injinheru i bai trabadja djuntu ku el na “Lisnave”, ta nganha 50 kontu sima el.
E bai ta futu-futi, ti ki un-diâ, un si armun paga-l pasaji e bai Fransa pasa féria. Na Fransa, djunta amigus, famílias: primus, fidjadus, kunpadris, padrinhus bota-l na mar, e ben di la pa Purtugal ku más mil i kinhentus kontu. Djuntadu ku dinheru di óbitu di si maridu ki Stadu da-l e pensa abri un rastoranti, di es bes, el-so.
E komesa ta djobe kau pa e abri rastoranti i, ta pensa na nomi ki e ta poba. Kel diâ, el nsodadu, un mudjer tilifona-l, ferese-l un kasa pa e poi rastoranti, pa fase so óbra. Tia Bé seta oferta, mas dinheru ki e teneba ka ta txigaba pa e faseba óbra, pa e ikipada rastoranti i pa e pagaba funsionárius.
Kantu povus da kónta, djunta djuda-l fase óbra. Es da-l tinta, es da-l simentu, es bai djuda-l fase trabadju ku ses mo. Amigus inda leba-l na kasas ki ta bendedu mobílias, e toma tudu kusa ki e mesteba fiadu, pa e ta paga un “X” di 15 en 15 diâ.
Tudu mundu gostaba di "Benilde Macedo". Angulanus ta txomaba el “Mãezinha”, bazilerus ta txomaba el “Tia Bé”. Nton, foi asi ki, si rastoranti na “Koba Piadadi”, ki dja ten katorzi anu ta funsiona, pasa ta txoma rastoranti “Tia Bé”.
Si fidjus dja sta tudu grandi, alguns ta trabadja sósiu ku el na rastoranti. E ten dés dés inpregadus ta trabadja ku el i, si rastoranti é frekuentadu pa tudu kásta di algen: Funsionárius di Kánbra, Juis di Trubunal, Pulísias, Médikus, Divogadus, Pursoris, Pedrerus, Pintoris, Serbentis, Karpinterus, Iletrisistas, Xoferis, entri otus. Non so pamodi di kumida sabi ki Tia Bé ta kusia, mas, subutudu, pa kel ar morábi ki e ta mostra kenha ki bai purba ténpra di si mozada.
Purtugal sta ku krizi, mas na rastoranti Tia Bé inda krizi ka txiga. Só pa nu ten un ideia, kel diâ ki nu fase es raportaji, staba algen na bixa ta spera mésa dizokupa pa es xinta pa es almusa. Tia Bé fla ma, un-diâ e manda 80 klenti pa trás, pamodi ma e ka teneba kumida ki ta txigaba pa tudu algen.
Purtantu, kenha ki pasa pa Purtugal, ki ka buska konxe “Tia Bé”, na: Rua Artur António Ferreira de Paiva, nº2 r/c - 2805-094 - Cova da Piedade, Almada, o nton, tilifona pa núnbru: 2128285420, 967342638, ka sabe kuse ki e perde.
|
Comments
Deus ta djuda es tia Bé ku se restoranti.
Es reportajen sta tera-tera. Sabi! Parabens pa autor!
Pa Tia Bé tanbe, ku tudu si mosinhus, si klentis ku si inpregadas, un nha abrasu di tamanhu di si sinpatiâ.
RSS feed for comments to this post